Ochrona stosunku pracy radnego

Redakcja — Sun, 14 Feb 2016 13:25:24 +0000

Polityka rządzi się swoimi prawami. Nowa władza lubi wymieniać kadrę urzędniczą, a powody takiego postępowania zdają się oczywiste. Gorzej, gdy nowa władza, albo w ogóle każda władza, próbuje wpływać poprzez politykę kadrową na wykonywanie mandatu przez osoby sprawujące funkcje z wyboru. Dobre prawo powinno takie sytuacje przewidywać i im skutecznie zapobiegać. Takim dobrym prawem są przepisy chroniące stosunek pracy, w którym pozostają radni.
Art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym stanowi dodatkową gwarancję, że stosunek pracy nie zostanie rozwiązany z radnym bez zgody rady gminy. W jednym wypadku rada gminy ma nawet obowiązek odmówić takiej zgody, jeżeli podstawą rozwiązania stosunku pracy są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu.
Ostatnio nowa władza postanowiła odwołać ze swych stanowisk ponad 300 na 314 kierowników biur powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Kierownicy pełnią swe funkcje na podstawie aktów powołania, wobec czego mogą zostać w każdym czasie odwołani bez podania przyczyny. Wielu z nich pełni różne ważne funkcje z wyboru. Bez zgody odpowiedniego organu odwołać ich jednak nie było można.
Motyw ochrony stosunku pracy radnego jest jasny. Chodzi o to, aby pracodawca nie wpływał na radnego poprzez groźbę rozwiązania z nim stosunku pracy. Radny wykonując swój mandat, nie może być poddany jakimkolwiek zewnętrznym ograniczeniem, które krępowałyby jego wolę. Ochrona stosunku pracy radnego aktualna jest niezależnie od sposobu jego nawiązania (umowa o pracę, powołanie, wybór, mianowanie). Rada gminy może zgody na rozwiązanie stosunku pracy udzielić zarówno przed złożeniem odpowiedniego oświadczenia woli przez pracodawcę, jak i po jego złożeniu – wtedy ma to moc wsteczną.
Jeżeli rada gminy wyraziłaby taką zgodę pomimo obowiązku jej odmowy, wówczas uchwała rady gminy w tym przedmiocie jest nieważna i podlega uchyleniu w trybie nadzoru. Radnemu, z którym wbrew stanowisku rady gminy rozwiązano jednak stosunek pracy, przysługują roszczenia z art. 45 kodeksu pracy, tj. roszczenia o przywrócenie do pracy albo o odszkodowanie, o czym przypominał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 2015 r. (II PK 101/14): „Treść art. 25 ust.2 u.s.g. jednoznacznie obejmuje ochroną w nim przewidzianą wszystkich pracowników, w tym i tych, którzy stali się pracownikami na podstawie powołania. Ochroną objęta jest trwałość stosunku pracy. W konsekwencji odwołania ze stanowiska pracownika powołanego – radnego – skutkujące rozwiązanie stosunku pracy bez zgody rady gminy będzie stanowiło naruszenie art. 25 ust. 2 u.s.g. i jako niezgodne z prawem daje pracownikowi odwołanemu prawo dochodzenia odpowiednio roszczeń określonych w art. 45 k.p.”.
Nowa władza, jeśli ma większość w Sejmie, może wszystko. Nawet zmienić niewygodne prawo. Jedna z najważniejszych w państwie instytucji, jaką jest Trybunał Konstytucyjny, stanowiący tamę dla uchwalania niezgodnych z konstytucją zmian, jest systematycznie marginalizowana.

Kilka uwag o precedensie w systemie prawnym common law

Redakcja — Sun, 31 Jan 2016 21:25:59 +0000

Wiadomo powszechnie, że na świecie zasadniczo funkcjonują dwa odrębne systemy prawne. W krajach anglosaskich ( m.in. Wielka Brytania, USA, Australia, Nowa Zelandia) wykształcił się system precedensowy (system common law), a na kontynencie europejskim właściwy jest system prawa stanowionego (system civil law, kontynentalny). Zarówno w jednym, jak i drugim porządku prawnym sądy związane są ustawami, inaczej natomiast kształtuje się znaczenie rozstrzygnięcia precedensowego w obu systemach.
Potocznie przez precedens rozumiemy coś wyjątkowego, jedynego w rodzaju, niespotykanego. W doktrynie prawnej rozróżnia się pragmatyczne i apragmatyczne pojęcie precedensu. Według pierwszego znaczenia precedensem jest czynność sądu polegająca na rozpoznaniu i stosowaniu nowych reguł prawnych. Definicja apragmatyczna mówi, że precedensem jest rozstrzygnięcie sprawy przez sąd stanowiące podstawę dla rozstrzygania innych, podobnych spraw.
Oczywiście w obu systemach prawnych (common law i civil law) zapadają rozstrzygnięcia o charakterze precedensowym. Różnica polega na tym, że w krajach anglosaskich precedens ma charakter prawotwórczy (precedens de iure; zawiera treść normatywną o charakterze wiążącym; orzeczenie jest prawem). W systemie kontynentalnym precedens nie jest źródłem obowiązującego prawa (precedens de facto). W krajach systemu common law z wiążącej mocy precedensu wypływa zasada stare decisis, która oznacza, że precedens wiąże na przyszłość inne sądy tego samego rzędu lub wyższego nie z racji trafności przyjętego rozwiązania, lecz dlatego, że został wydany wcześniej.
W takim precedensie wyróżniamy dwa elementy: wiążący (ratio decidendi) i niewiążący (obiter dicta). Ratio decidendi jest ogólną regułą prawną, stanowiącą podstawę rozstrzygnięcia. Do obiter dicta zalicza się opis okoliczności sprawy, dodatkowe uwagi sądu czy rozważania doktrynalne.
Na gruncie problemu, czym w istocie jest orzekanie precedensowe w systemie common law, pojawiły się różne poglądy. Do najważniejszych należą te głoszące, że sądy za pomocą precedensu formułują reguły postępowania, stosują wypracowane zasady prawne albo wyważają racje stron. Rozstrzygnięcie precedensowe stanowi podstawę rozstrzygania innych spraw, o ile są do siebie podobne. Podobieństwo spraw wyznaczają tzw. czynniki prawne (factors), którymi są stan faktyczny, zagadnienia materialnoprawne i zagadnienia procesowe. Cały kunszt prawniczy przed sądami angielskimi czy amerykańskimi przejawia się w umiejętności wykazania, czy w rozpoznawanej sprawie znajdzie zastosowanie orzeczenie precedensowe i w tym celu strony powołują się na istnienie podobieństwa pomiędzy sprawami albo przekonują o jego braku.
W rozstrzygnięciu o podobieństwie spraw pomaga reguła rozróżniania (distinguishing). Z założenia nie ma dwóch identycznych spraw. Jeżeli pomiędzy sprawami zachodzą relewantne podobieństwa (factors), wówczas rozstrzygnięcie oparte zostanie o wcześniej wypracowaną przez sąd regułę postępowania.
Możliwe jest przełamanie precedensu (overruling). Taki „przełamany” precedens zostaje wyeliminowany z porządku prawnego jako błędny. Znanym wypadkiem przełamania precedensu jest sprawa Brown v. Board of Education z 1954 r., w której odstąpiono od reguły zawartej w orzeczeniu Plessy v. Ferguson z 1896 r. W roku 1896 Sąd Najwyższy USA orzekł, że segregacja rasowa w szkołach nie narusza konstytucyjnej zasady równości („odseparowani, lecz równi”). W 1954 r. sąd zakwestionował segregację rasową jako niezgodną z Konstytucją Stanów Zjednoczonych.

prawnik – Gazeta Kłobucka

Ochrona stosunku pracy radnego

Kilka uwag o precedensie w systemie prawnym common law