PROBLEM. Seniorzy są jedną z grup społecznych najbardziej narażonych na nadużycia i wyłudzenia. Według danych opublikowanych przez Biuro Informacji Kredytowej aż 10 proc. z 6,4 mln osób w wieku 65 plus przyznaje, że padło ofiarą próby wyłudzenia pieniędzy. Policja szacuje natomiast, że tylko w I półroczu 2018 r. blisko 1,7 tys. seniorów, w wyniku różnego rodzaju oszustw, straciło prawie 27 mln zł

Same nadużycia dotyczą nie tylko wyłudzeń pieniędzy, ale również nieruchomości. Na liście podwyższonego ryzyka znajdują się szybkie pożyczki, polisolokaty, piramidy finansowe, kluby zakupowe czy suplementy diety bez atestów instytucji prozdrowotnych. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich seniorzy stanowią grupę społeczną najbardziej narażoną zarówno na nieuczciwe praktyki rynkowe, jak i różnego rodzaju wyłudzenia.
– Skuteczna edukacja seniorów jest niezmiernie ważna. Nie wystarczy przestrzegać, trzeba również uczyć, w jaki sposób zachować się w danej sytuacji, podpowiadać, gdzie można zgłosić problem, u kogo szukać pomocy – podkreśla Robert Majkowski z Funduszu Hipotecznego DOM. – Duże znaczenie mają ogólnopolskie kampanie edukacyjne. Jesienią rusza kampania zrealizowana ze środków unijnych, która obejmuje sześć filmów edukacyjnych skierowanych do osób starszych. Eksperci z komendy policji, specjaliści z różnych instytucji państwowych, ale także przedstawiciele przeróżnych branż podpowiadają, jak zmniejszyć ryzyko nadużyć. Jednym z obszarów, o którym mowa, jest renta dożywotnia, zatem cieszymy się, że możemy brać udział w tym projekcie – dodaje.

Gdy dzwoni „wnuczek”
Z danych wynika, że wiele nadużyć i prób wyłudzeń ma miejsce w… naszym domu. Do najczęściej spotykanych metod należy metoda „na wnuczka”, „na policjanta”, czy „na pana z gazowni”. Jak nie dać się oszukać? Przede wszystkim należy zachować czujność i ostrożność. Pamiętajmy, że osoby, które mają coś do ukrycia, rzadko przedstawiają się pełnym imieniem i nazwiskiem, a dopytywane o konkretne dane i nazwę firmy, z której dzwonią, nie chcą udzielać informacji. Ważna jest też odwaga i nieuleganie presji czasu, wywieranej przez potencjalnych oszustów – nie bójmy się przerwać rozmowę telefoniczną, zadzwonić do wnuczka i upewnić się, czy faktycznie potrzebuje on pomocy. Równie istotny jest czas reakcji. Przy choćby najmniejszym podejrzeniu kontaktu z oszustem należy jak najszybciej skontaktować się z policją. Ważne jednak, by skutecznie rozłączyć rozmowę z oszustem, zanim wybierzemy numer 997 lub 112. Telefon stacjonarny podtrzymuje połączenie jeszcze przez 30 sekund po odłożeniu słuchawki. Wykorzystują to naciągacze, którzy sami sugerują seniorowi sprawdzenie informacji pod numerem alarmowym. Tymczasem na linii wciąż jest oszust, który tym razem podaje się za policjanta. Jeśli jest taka możliwość, warto zadzwonić na policję z drugiego telefonu, np. komórkowego. Dobrze też poinformować kogoś bliskiego lub choćby sąsiadów o swoich podejrzeniach. Warto pamiętać, że policja czy prokuratura nigdy nie informuje telefonicznie o prowadzonych działaniach i nie prosi o przekazanie pieniędzy czy biżuterii.

Podejrzane produkty finansowe
Media często donoszą o nadużyciach związanych z szybkimi pożyczkami (tzw. chwilówkami), polisolokatami, ubezpieczeniami na życie zawieranymi w późnym wieku (często połączonymi z produktami inwestycyjnymi) czy rencie dożywotniej.
– Nie wszystkie produkty i podmioty je oferujące są nieprofesjonalne. Warto weryfikować każdą firmę, ofertę i umowę, a ostrożność i rozwaga są ważniejsze niż zaufanie. W przypadku renty dożywotniej renomę profesjonalnych instytucji psują umowy podpisywane przez osoby prywatne i nieuczciwe podmioty – podkreśla Robert Majkowski.
Seniorzy często są kuszeni łatwym dostępem do kredytów i pożyczek, a czasem obietnicą szybkiego zysku. Zdarza się, że decydują się na polisolokaty, nie wiedząc o wysokich opłatach likwidacyjnych i wysokim ryzyku utraty (przynajmniej części) zainwestowanych środków. Zaciągają również pożyczki „chwilówki”, które są kosztowne, gdy weźmie się pod uwagę, że prowizja sięga nawet 40 proc. pożyczanej kwoty, a dodatkowe koszty są zatrważające (przykładowo: pisemne wezwanie za opóźnienie w spłacie może kosztować nawet 150 zł.).

Sprawdźmy firmę od podszewki
Przede wszystkim należy zachować czujność i zawsze sprawdzać wiarygodność i kondycję finansową danej firmy. Takie informacje znajdziemy np. w Komisji Nadzoru Finansowego i w podmiotach zrzeszających instytucje finansowe: Związku Banków Polskich, Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych czy Polskim Związku Instytucji Pożyczkowych. Ten ostatni na stronie www.pzip.pl publikuje Rejestr Instytucji Pożyczkowych, które działają w sposób przejrzysty. Warto również posiłkować się opiniami osób, które już skorzystały z usług danego pożyczkodawcy.
Przed podjęciem decyzji o wyborze produktu finansowego warto porównać różne oferty – pomogą w tym porównywarki kredytów czy lokat, dostępne w internecie. Przede wszystkim trzeba jednak dokładnie przeczytać dokumenty i regulaminy. Nie należy ulegać presji czasu, wszystkie materiały można zabrać do domu, by tam spokojnie się z nimi zapoznać, a w przypadku niezrozumiałych kwestii poprosić później o dodatkowe wyjaśnienia. Trzeba dokładnie sprawdzić warunki dotyczące danego produktu finansowego, w przypadku pożyczki – oprocentowanie i czas spłaty. Szczególną uwagę należy poświęcić zapisom małą czcionką, gwiazdkom i odnośnikom – to właśnie te treści seniorzy często podświadomie traktują jako nieistotne.

Jak kupować, żeby nie żałować?
Z badania przeprowadzonego przez Instytut ARC Rynek i Opinia na zlecenie BIG InfoMonitor wynika, że aż 91 proc. emerytów otrzymało zaproszenie na prezentacje różnego rodzaju produktów: garnków i naczyń, koców i pościeli, sprzętu leczniczego i rehabilitacyjnego. Niemal połowa z nich (48 proc.) w spotkaniach wzięła udział, a aż 51 proc. badanych faktycznie dokonało zakupu. Po spotkaniu aż 45 proc. żałowało decyzji zakupowej, przy czym aż 13 proc. osób przyznało, ze nie miało odwagi bądź nie chciało odmówić sprzedawcy.
Według danych Polskiego Stowarzyszenia Sprzedaży Bezpośredniej szacunkowa wartość rynku sprzedaży bezpośredniej w 2016 r. wyniosła 3,15 mld dolarów. Z tego 87 proc. to sprzedaż indywidualna, a 10 proc. to tzw. „magic sales”, czyli pokazy i prezentacje, połączone ze sprzedażą.
Przede wszystkim nie należy kupować bez namysłu, przed zakupem warto sprawdzić podawane informacje, a podczas prezentacji sprzedażowych stosować zasadę ograniczonego zaufania. Hasło „dla każdego atrakcyjny upominek” może oznaczać, że aby go dostać, trzeba będzie kupić coś kosztownego. Warto pamiętać o prawie do odstąpienia od umowy sprzedaży – można to zrobić w ciągu 14 dni od zakupu. Formularz odstąpienia od umowy jest dostępny np. na stronie www.prawakonsumenta.uokik.gov.pl. Lepiej nie zabierać na pokaz dowodu osobistego czy odcinka emerytury – jeśli są wymagane podczas prezentacji, być może ktoś podstępnie będzie namawiać nas do podpisania umowy kredytowej. Szczególną czujność należy zachować przy wyrobach i usługach paramedycznych. Suplementy diety i preparaty ziołowe oferowane podczas pokazów często nie przechodzą żadnych badań klinicznych, a stosowane bez nadzoru lekarza mogą wchodzić w interakcje z już przyjmowanymi lekami i być niebezpieczne dla zdrowia. (oprac. as)

SPOŁECZEŃSTWO. W naszym województwie obserwujemy proces starzenia się społeczeństwa. Dlatego polityka senioralna wyrasta na jedno z głównych wyzwań, przed którymi stoją władze na wszelkich szczeblach, czy to na lokalnym, czy wojewódzkim. Co dzieje się w tej materii i na co mogą liczyć seniorzy, relacjonuje Zuzanna Geilke z prezydium Śląskiej Rady Seniorów

Pierwszym prosenioralnym krokiem w naszym województwie było powołanie przez urząd marszałkowski Śląskiej Rady Seniorów, złożonej z osób z dużym doświadczeniem oraz ekspertów specjalizujących się w sprawach osób starszych.
– Szczególnie zachęcam do przeglądania strony internetowej seniorzy.slaskie.pl, na której można przeczytać o wszystkich ważnych inicjatywach mogących zainteresować osoby dojrzałe – informuje Zuzanna Geilke z prezydium ŚRS, mieszkająca w gminie Ciasna. – Wprowadzono Śląską Kartę Seniora. Dzięki temu rozwiązaniu mieszkańcy regionu, którzy ukończyli 60 lat, mogą korzystać z wielu atrakcji w śląskich miastach za darmo lub z dużą zniżką. Karta ma nie tylko sprawić, że rekreacja, edukacja czy rozrywka staną się dla nich bardziej dostępne finansowo, ale także ma zachęcić do wychodzenia z domu.

Tańsze zwiedzanie, pociągi i leki
Karta to określenie umowne, bo aby skorzystać ze zniżek, nie trzeba wyrabiać specjalnego dokumentu. Wystarczy okazać dowód osobisty na potwierdzenie, że ma się ukończone 60 lat. W ofercie każdy znajdzie coś dla siebie, bo Śląska Karta Seniora ma wielu partnerów zarówno wśród instytucji publicznych, jak i prywatnych przedsiębiorców. Są to domy kultury, muzea, teatry, aż po centrum kształcenia ustawicznego. W ramach Śląskiej Karty Seniora można na przykład za darmo wejść na piątkowe próby generalne do Filharmonii Śląskiej, brać tam udział w muzykoterapii, a za koncerty płacić o 30 proc. mniej. Tańsze bilety oferuje także Opera Śląska w Bytomiu. Zniżki na bilety wprowadziły muzea: Śląskie w Katowicach, Górnictwo Węglowe w Zabrzu, Historyczne w Bielsku-Białej, Zamkowe w Pszczynie. Teatr Rozrywki w Chorzowie i Teatr Śląski w Katowicach także oferują bilety ze zniżką. Osoby starsze mogą za 3 zł wypożyczyć rower w Parku Śląskim, a w każdą środę wejść za darmo do ZOO. Połowę ceny, czyli 6 zł, zapłacą seniorzy w chorzowskim planetarium. PKP Intercity daje 30 proc. zniżki w przejazdach komunikacji krajowej. Ulgi przygotowały także Przewozy Regionalne. Jadący do Katowic senior zapłaci za bilet tam i z powrotem w sumie 16 zł. Większe miasta wprowadziły lokalne „karty seniora”.
– Jest to oferta usług i ulg składana przez podmioty prywatne. Na przykład w Częstochowie jest karta Częstochowski Senior. Uprawnia dla zniżek w kawiarniach, cukierniach, u fryzjera i kosmetyczek, ośrodkach wypoczynkowych. Są firmy świadczące tańsze usługi medyczne dla seniorów, a nawet w ramach płatności za taksówki płacimy mniej za okazaniem Karty Seniora. W aptekach oferuje się specjalne rabaty dla emerytów, np. w wyznaczone dni tygodnia można wykupić lekarstwa z 10-procentowym rabatem. Baza partnerów programu Śląska Karta Seniora jest coraz większa. Jeszcze raz bardzo zachęcam do odwiedzania strony seniorzy.slaskie.pl – podkreśla Zuzanna Geilke. (oprac. as)