Oczyszczalnie gorsze niż szambo

Problem wyszedł na jaw, gdy przyszedł czas oceny efektywności tych przydomowych instalacji.
JAROSŁAW JĘDRYSIAK

PROBLEM. Poręczny dla mieszkańców projekt budowy całej serii przydomowych oczyszczalni ścieków na korzystnych warunkach okazał się jedną z gorszych inwestycji w gminie. Teraz są problemy – a w perspektywie potężne koszty

O budowie w gminie Miedźno przydomowych oczyszczalni w ramach wspólnego dla grupy mieszkańców przedsięwzięcia pisaliśmy przed laty na naszych łamach dość sporo. Warunki realizacji tego przedsięwzięcia wyglądały bowiem na nadzwyczaj korzystne dla mieszkańców. Gdy inne gminy oferowały dopłaty do takich przydomowych oczyszczalni w wymiarze w najlepszych przypadkach około 2 tys. zł, resztę kosztów – kilkakrotnie większą – pozostawiając po stronie zainteresowanego mieszkańca, to w gminie Miedźno większość kosztów pokrywało dofinansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, a ci, u których oczyszczalnie powstawały, mieli dopłacić tylko resztkę kosztów.

Nie zdały egzaminu
Problem wyszedł na jaw, gdy przyszedł czas oceny efektywności tych przydomowych instalacji. Ponieważ projekt był dotowany, konieczne jest z założenia osiągnięcie wymaganego efektu ekologicznego wynikającego z działania oczyszczalni. Niestety to, co pobudowano mieszkańcom części gminy Miedźno, nie sprawdza się w tym podstawowym zakresie. Zdarzają się przypadki skarżenia się na fetor wydobywający się z oczyszczalni – swego czasu w sprawę zaangażowany był nawet jeden z posłów, skłoniony do interwencji przez właściciela jednej z posesji, uskarżającego się na smród z oczyszczalni sąsiada. Poszkodowany przez smród wytykał błędy w założeniach i realizacji projektu. Uskarżał się – także nam – że gmina tylko czeka, by instalacje oczyszczalni przekazać samym mieszkańcom, by to oni musieli się potem sami mierzyć z problemem. Czy w atmosferze sąsiedzkich niesnasek każdy sąd mieszkańca był zasadny – zostawmy to na boku. Faktem jest, że problem z oczyszczalniami istnieje. Największy jednak nie z powodu „zapachów”, a niskiej ich efektywności. Bo ta grozi gminie poważnymi konsekwencjami finansowymi. Mowa była o tym także podczas ostatniej sesji.

Groźba zwrotu całej dotacji
– Mamy wybudowane przydomowe oczyszczalnie ścieków w miejscowościach Władysławów, Borowa i część Miedźna. Były one wybudowane przy wsparciu z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, a mamy problemy z tym, aby uzyskać zakładany efekt ekologiczny. Jest realizowany program naprawczy. Na ten program naprawczy proponujemy zabezpieczyć 100 tys. zł na wykonanie odwiertów, badań geologicznych i innych zalecanych działań, które być może uratują nam ten projekt – informował radnych o spodziewanych wydatkach skarbnik gminy Andrzej Kluczny.
Sto tysięcy to niemało, ale w tym przypadku to wcale nie wszystkie finansowe konsekwencje, jakie mogą czekać gminę Miedźno. Zwłaszcza że urzędnicy nie kryją, że mimo gotowości dalszych nakładów może się już nie dać uratować całego projektu z oczyszczalniami. I trzeba będzie zwrócić NFOŚ dotację przyznaną na budowę tych wszystkich instalacji. Jak zaznaczył Kluczny, na ten cel w rezerwie jest ewentualne dodatkowe 400 tys. zł.
– W przypadku niemożności osiągnięcia stanu, który byłby zadowalający lub w sytuacji, gdyby koszty wykonania badań, ekspertyz i remontów czy przebudowań były wyższe niż ta dotacja, będziemy się musieli zmierzyć również i z decyzją o jej zwrocie – dodał skarbnik gminy.

Najgorsza gminna inwestycja?
Na ten sam temat nieco później wypowiedział się także wójt gminy.
– Mamy raport dotyczący odorów, które się wydobywają z tych instalacji, a także sposobu, w jaki one oczyszczają ścieki – poinformował Piotr Derejczyk.
Co do odorów nie jest źle, bo ilość wydobywających się związków jest tak znikoma, że niemożliwa do zbadania. Gorsza sytuacja jest z oczyszczaniem ścieków.
– Problemem jest to, że instalacje nie oczyszczają ścieków w sposób, który jest wymagany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska. W związku z tym przygotowujemy się na ewentualność konieczności rozwiązania tego ryzyka w postaci zwrotu dotacji poprzez zabezpieczenie pieniędzy w budżecie. Niestety te instalacje są nieefektywne. Nie ma co tego ukrywać. To jest jedna z najgorszych inwestycji, które gmina przeprowadziła w ostatnich latach. Każdego należy przestrzec przed możliwością wejścia w ten program. Dużo bardziej ekologiczne jest wbrew pozorom zwykłe bezodpływowe szambo – stwierdził wprost wójt Derejczyk.
Jakby tego było mało, mieszkańcy mają też problem z osadem, który gromadzi się w oczyszczalniach przydomowych i który trzeba okresowo wywozić do oczyszczalni. Nie ma możliwości, by przyjmowała go oczyszczalnia na terenie gminy, w Ostrowach nad Okszą. Ta jest przeciążona. Z osadem trzeba jechać więc do Kłobucka. Taniej nie jest – to oczywiste. Metr sześcienny osadu przyjmują w oczyszczalni za około 100 złotych, około 5 razy drożej niż ścieki ze zwykłego szamba, a dochodzi jeszcze dłuższa droga dojazdu do Kłobucka.
Mają więc w Miedźnie wybór mało ciekawy. Albo wydatki na zmiany w technologii, dodatkowe rozsączanie ścieków itd., w sumie zbliżające się rozmiarem do kwoty dotacji – aby efekt ekologiczny się poprawił i dotacji nie trzeba było zwracać. Przy czym nie ma gwarancji, że poprawa będzie na tyle duża, aby spełnić wymagania NFOŚ. Albo odpuszczenie sobie tych dodatkowych nakładów i od razu zdecydowanie się na zwrot dotacji. Straty są tu nie do uniknięcia, pozostaje jedynie kwestia ich rozmiaru. – Coraz bardziej jestem przekonany, że te oczyszczalnie nie są w stanie oczyścić ścieków do takich poziomów, jakie założył Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska. Bo to są poziomy profesjonalnych oczyszczalni ścieków, nie do osiągnięcia w tak małych instalacjach – podsumował wójt gminy. – Walczymy jeszcze o to, by tej dotacji nie zwracać – dodał.