„Czyste” i ekonomiczne ogrzewanie – to się opłaca

Okres grzewczy niewątpliwie wciąż kojarzy nam się z ogromnym zanieczyszczeniem powietrza. Już od listopada coraz dotkliwiej odczuwamy negatywne skutki smogu i mimo szeroko zakrojonej kampanii dotyczącej zanieczyszczenia powietrza wciąż to właśnie Polska należy do najbardziej zanieczyszczonego kraju Europy. Mimo wzrastającej świadomości społecznej oraz uwarunkowań prawnych dotyczących ograniczania emisji zanieczyszczeń, obecna sytuacja na rynki paliw nie sprzyja poprawie jakości powietrza. Zdecydowanie ważniejszym aspektem stała się kwestia ekonomiczna. Ceny paliw, ale przede wszystkim ich dostępności sprawiły, że kwestie ekologiczne zeszły niestety na drugi tor.

Ekologiczne źródła ciepła to podstawa

Ekologiczne instalacje grzewcze są to przede wszystkim te oparte na alternatywnych źródłach energii. Podstawowymi, naturalnymi napędami są słońce, wiatr i woda. W budownictwie mieszkalnym najłatwiejszymi do wykorzystania oraz najbardziej efektywnymi źródłami ciepła są: słońce, powietrze, grunt i biomasa.
Do najbardziej popularnych urządzeń zalicza się: pompy ciepła, bufory oraz kolektory słoneczne. Te ostatnie w związku z małym nasłonecznieniem w okresie grzewczym raczej wspomaga ogrzewania niż stanowi jego główne źródło.
Do ekologicznych sposobów ogrzewania domu można zaliczyć kotły c.o. na paliwo stałe (węgiel, ekogroszek, drewno, pellet). Trzeba jednak mieć świadomość, że nowoczesne urządzenia grzewcze klasy 5 (zgodne z normą 303-5:2012) spełniają rygorystyczne wymogi dotyczące czystości spalin oraz wysokości emisji szkodliwych substancji. Poza tym dostępne są kotły zgodne z dyrektywą Ecodesign. Zakłada ona, że sprawność opisana w specyfikacji technicznej odpowiada wydajności działania pieca.

To ważne czym palimy

Uchwała antysmogowa dokładnie określa jakich paliw nie należy używać i mimo pewnych odstępstw wynikających z dostępnością paliw stałych należy pamiętać, że stosowanie tych słabej jakości to strata. I nie chodzi tu tylko o nasze zdrowie ale również nasze pieniądze. Słabej jakości paliwo charakteryzuje się zazwyczaj dużo niższą kalorycznością a w konsekwencji wydajnością grzewczą.
Bez większych negatywnych skutków dla zdrowia i kieszeni można palić w każdym piecu:
• węglem kamiennym – dla kotła zasypowego zazwyczaj im grubszy węgiel, tym lepszy
• niemalowanym, nieimpregnowanym drewnem
• ekogroszkiem, pelletem, brykietami drzewnymi
• brykietami ze słomy, zbożem, odpadami roślinnymi różnego rodzaju (np. łupinami z orzechów)

Ważne jest nie tylko czym ale też jak palimy

Najbardziej efektywnym finansowo oraz najczystszym sposobem ogrzewania domu z wykorzystaniem paliw stałych jest tzw. rozpalanie pieca od góry. Technika ta nazywana jest spalaniem współprądowym, bo i paliwo i powietrze podawane są od dołu, czyli ze wspólnego kierunku. Ogień rozpalany jest tu na górze stosu paliwa. Płomienie stopniowo schodzą w dół. Odgazowuje się jedynie cienka warstwa paliwa tuż pod żarem, a pozostała poniżej czeka na swoją kolej. Dym wydostający się z warstwy zimnego jeszcze opału musi przejść przez żar, gdzie ulega praktycznie całkowitemu spaleniu. Do komina lecą niemal przezroczyste spaliny, a w miejsce dymu powstaje więcej ciepła. Badania wykazują, że taki sposób rozpalania od góry powoduje ponad 50% spadek emisji pyłów i 25% spadek emisji benzo(a)pirenu. Podobnie wygląda to w przypadku stosowania kotłów podajnikowych.
W czym można palić od góry? W praktycznie każdym urządzeniu grzewczym, które ma wlot powietrza pod ruszt, a wylot spalin u góry. Będą to: kominki, ogniska, jakieś 90% domowych kotłów, piece kaflowe i kuchenne, które mają dostatecznie wysokie palenisko, by zmieściła się sensowna ilość paliwa.
Innym sposobem ekonomicznego palenia jest palenie krzyżowe (kroczące). Rozpoczyna się ono od rozpalenia niewielkiej ilości opału na ruszcie. Gdy ta porcja porządnie się rozżarzy, przegarnia się żar na tył kotła, a obok niego dosypuje się świeżą porcję opału. Ważne jest, aby podane nowe paliwo stykało się bokiem z żarem, ale go nie przykrywało. Odgazowuje się tu jedynie cienka warstwa paliwa na styku z żarem, a uwalniane z opału substancje lotne mają szansę spalić się w wysokiej temperaturze. Tą metodę można stosować nie tylko w kotłach górnego spalania, ale także w kotłach górno-dolnych. Zastosować ją można także w długich i niskich paleniskach niektórych pieców kaflowych czy kuchennych.

Tekst powstał w celach edukacyjnych w ramach projektu Life „ Śląskie. Przywracamy błękit”
Autor: Ewa Chojnacka – Ekodoradca Subregionu Północnego Województwa Śląskiego.